Voorboren bij tappen en schroeven
Altijd met de juiste boordiameter
Bij het tappen van schroefdraad en het verwerken van zelftappers is voorboren met de juiste boordiameter van groot belang voor een ijzersterke verbinding. Een schroef mag immers niet doordraaien of loslopen. Bovendien voorkom je hiermee dat je tapgereedschap of de zelftappende schroef afbreekt in een te nauw geboord gat.
Boortabellen
Maak een keuze in het onderstaande overzicht en zie direct met welke boordiameter je moet voorboren bij diverse schroefdraadtypes en zelftappers. Wil je meer weten over de werking van tapgereedschap? Dat lees je verderop op deze pagina.
Voorboren bij tappen
Voorboren bij schroeven
Voor tappen geldt:
Bij een te groot geboord gat is de passing voor de tap te ruim. Hierdoor wordt de schroefdraad niet diep genoeg gesneden, met het risico dat de bout later doordraait of losloopt. Bij een te klein geboord gat is de weerstand veel te hoog, waardoor er een groot risico bestaat op beschadiging of zelfs acute breuk van je tapgereedschap.
De exacte boordiameter is niet alleen afhankelijk van de dikte van de bout of het draadeind, maar ook van het type tap dat je gebruikt. De links hierboven brengen je direct naar de tabellen met de juiste diameters.
Het type tap is medebepalend
Bij het gebruik van een roltap wordt het materiaal plastisch vervormd en de schroefdraad er als het ware ingeperscht. Hierbij ontstaat geen verspaningsafval (spanen), wat dit type perfect maakt voor blinde gaten! Nadelen zijn de hogere aanschafprijs en het grote machinale vermogen dat nodig is, inclusief de bijbehorende warmteontwikkeling. Een hoogwaardig smeermiddel is dan ook absoluut noodzakelijk.
Meestal wordt echter een HSS-snijtap gebruikt. Deze is voorzien van scherp geslepen snijtanden waarmee de schroefdraad door middel van verspaning wordt gesneden. De toevoer van snijolie en de afvoer van de vrijgekomen spanen loopt via de uitgespaarde, langgerekte groeven van de tap.
Een handmatige set tappen bestaat gewoonlijk uit drie delen bij metrische schroefdraad, twee delen bij gasschroefdraad en één enkele tap bij machinetappen. Er bestaan tappen voor de algemeen toegepaste rechtsdraaiende schroefdraad, maar ook specifieke tappen voor linksdraaiende schroefdraad.
Smeermiddel
Bij het tappen gebruik je altijd een smeermiddel dat optimaal bij het te bewerken materiaal past. Er zijn uitstekende universele oliën verkrijgbaar, zoals boorolie, snijolie, tapolie of de bekende 3-in-1 spuitbus van Den Braven.
Schroefdraadsoorten
Er zijn veel verschillende soorten schroefdraad. Deze zijn grofweg onder te verdelen in metrisch (met een spoed aangeduid in millimeters) en Engels/Amerikaans (met een spoed in gangen per inch oftewel TPI), elk met diverse varianten. Het meest gebruikt is de standaard metrische schroefdraad (M), waarvan de complete maatvoering is afgeleid van de millimeter.
Bij fijn metrische schroefdraad (MF) liggen de gangen dichter bij elkaar. Dit zorgt voor een groter effectief aanraakoppervlak en dus voor meer wrijving. Een fijne schroefdraad met een kleine spoed loopt daardoor aanzienlijk minder snel los dan een grove draad met een grote spoed. In de fijnmechanische techniek wordt dan ook zeer regelmatig gebruikgemaakt van verbindingen met metrisch fijne schroefdraad.
Schroefdraad voor speciaal gebruik
Voor specifieke en specialistische toepassingen gebruikt men schroefdraad met een uitzonderlijke vorm of afwijkende maatvoering:
- Edison-schroefdraad (E-draad) wordt toegepast bij onder andere gloeilampen en lampenfittingen.
- Meergangige schroefdraad voor snelle sluitingen zoals bij flesdoppen en potdeksels.
- Speciale, minuscule schroefdraad voor gebruik in mechanische klokken en horloges.
- Uiterst nauwkeurige schroefdraad voor micrometers en andere mechanische meetinstrumenten.
- Een schroefdraad met een heel kleine spoed wordt in de rijwielmontage aangeduid met fietsenmakersdraad.
- Rechthoekige of trapeziumdraad, onder andere toegepast bij zwaar belaste spindels zoals in bankschroeven en lijmtangen.
Bronvermelding en meer informatie: Wikipedia
